Cvijeće na grobu gdje je sahranjeno srce pukovnika Rajevskog (FOTO: Radoje Tasić)

STOPE ZALJUBLJENOG VRONSKOG

Mnogi građani Višegrada, posebno oni starijih generacija, s ushićenjem su čitali roman Lava Tolsoja „Ana Karenjina“, tugovali sa  njegovom  junakinjom  koja je zbog ljubavi prema Vronskom  žrtvovala brak pa čak i život skočivši pod točkove voza.
Roman slavnog ruskog pisca bio je, a i sad je, obavavezna školska letira u srednjim školama.
Generacije učenika i profesora izučavale su likove Vronskog i Ane, njihove karaktere,  cijenu  žrtve zbog ljubavi, osuđivali i osporvali postupke glavne junakinje i njenog voljenog čovjeka.
Ali niko od njih nije ni slutio a ni znao da je slavni junak Tolstojevog romana pod stvarnim imenom Nikolaj Nikolajvič Rajevski pukovnik ruske vojske boravio u Višegradu, na desetine puta šetao Mostom Mhmed-paše Sokolovića na Drini, premjeravao ga i skicirao u svojoj vojničkoj bilježnici.
Pukovnik Rajevski obišao i druga pogranična mjesta između tadašnje Srbije i Bosne, koja je još bila pod turskom vlašću.
Rajevski je, uz saglasnost ministra srpske vojske Blaznavca, obilazio putne prvce prema Bosni i u njenim pograničnim dijelovima  i o tome obavijestio ministarstvo ali i vladu tadašnje Rusije.
„Imajući u vidu da će Bosna veoma brzo postati poprište rata između Srbije i Turske  nastojao sam da prikupim određena obavještenja o putevima  toj provinciji“, pisao je Rajevski ministru vojnom  na francuskom jeziku iz Višegrada.
Slavni pukovnik ruske  vojske, još slavnije književni lik, je trasirao i novi put od Užica preko skoro nesavladive planine  Šargana prema Mokroj Gori i granici prema Bosni.
Tako je ovaj Rus bio preteča projektanata koji su, kasnije 1916. i 1925. godine projektovali čuvenu kružnu petlju uskotračne pruge  od Kremana do Mokre gore „Šargansku osmicu“.
O životu pukovnika Rajevskog pisao je novinar beogradskog lista „Politika“ budimir Potočan u svojoj knjizi „Vronski, čast i ljubav“.
U Tolstojevom romanu pukovnik Rajevski pod književnim imenom Vronski se zaljubljuje u Anu Karenjinu, suprugu državnog službenika Alekseja Karenjina. Za tu skrivenu  i zabranjenu ljubav saznaje Anin muž. Ali ova fatalna žena ne haje za savjete i ljutnju svog muža, nastavlja da se sastaje sa Vronskim dok ne zatrudni.
Poslije niza peripetija i ljubavnih zavrzlama Ana ostaje sa Vronskim ali joj muž uzima sina. Vronski žrtvuje svoju karijeru i sa voljenom ženom odlazi da živi na selu. Muči ga to što se Anino dijete i dalje preziva Karenjin i traži da se službeno razvede od muža na što ovaj ne pristaje. Ana se, poslije toga sve više otuđuje od Vronskog i na kraju baca pod voz.
Vronski se prijavljuje u vojsku i odlazi u rat u Srbiju.
Pukovnik Rajevski, koji je poticao iz čuvene ruske plemićke porodice pokazao se kao hrabar i sposoban oficir u Srpsko-turskom ratu.
Hrabro je poginuo na ratištu u bici sa truskom vojskom 20. avgusta 1876. godine  kod sela Gornji Adrovac kod Aleksinca.
Mnogi neobični događaji  vezani su za Rajevskog i njegovu pogibiju.
Njegovi saborci su zabilježilii da je, samo nekoliko minuta prije pogibije od turskog kuršuma ručao, pio vino iz podruma jednog srpskog domaćina i polazeći na položaj rekao
„Ako poginem srce mi ostavite u Srbiji a tijelo prenesite u Rusiju“.
Znameniti ruski kompozitor Petar Iljič Čajkovski  njemu je napisao i specijalno posvetio kompoziciju pod nazivom „Srpsko-ruski marš“ a kasnije ga je preimenovao u „Slovenski marš“.
Tijelo pukovnika Rajevskog  preneseno je iz Gornjeg Adrovca u manastir Svetog Romana  kod sela Praskovača. Prvobitno je bilo sahranjeno u manastirskoj porti, jugoistočno od oltara. Iako je tu počivalo samo nekoliko dana postalo je mjesto za hodočašća a monahinje oko njega sade cvijeće i održavaju ovaj prostor.
Posmirtni ostaci ruskog pukovnika, koji je iz smrti prešao u legendu,  uz sve vojne počasti iz Beograd je preneseno, po želji njegove porodice  i sahranjeno   u porodičnoj gorbnici  u selu Ruzmovska u Ukrajini.
Mjesto na kome je poginuo u Srbiji obilježeno je skromnim krstom od kamena na kome piše „Ruski pukovnik Nikola Rajevski u borbi sa Turcima pogibe na ovom mestu 20. avgusta 1876. godine“
U Adrovcu je 1903. podignuta crkva Svete Trojice u pomen slavnog ruskog pukovnika. Zadužbinar je grofica Rajevska.
Lipe u drvoredu koji vodi do hrama su donešene sa imanja Rajevskih iz Rusije.
Ivo Andrić je jednom napisao da su mnogi od njegovih književnih likova iz „Na Drini ćuprije“ i drugih djela zaista postojali i šetali  Višegradom. Možda će se neko poslije ovog teksta sjetiti da na neki način označi da je u ovoj grad na Drini dolazio slavni ruski pukovnik i čuveni lik iz romana Lava Tolstoja „Ana Karenjina“, alijas Vronski.
Mjesto njegove pogibije u Gornjim Adrovcima  kod Aleksinca je postalo svetilište zaljubljenih i kažu da na njegovom prvobitnom grobu uvjek ima svježih ruža.
Kad su Italijani mogli izmisiliti balkon na kome su se viđali Romeo i Julija, koji je postao svjetska turistička atrakcija, zašto i u Višegradu ne bi bile obilježene – stope zaljubljenog Vronskog.